Najważniejsze komendy SSH

Pracujesz na serwerze zdalnym lub planujesz przenieść stronę WordPress na VPS? W takim razie komendy SSH będą Twoim codziennym narzędziem. Choć na początku mogą wyglądać groźnie, z czasem stają się wygodnym i szybkim sposobem zarządzania plikami, katalogami czy uprawnieniami – bez potrzeby klikania po panelach.

W tym artykule zebraliśmy najważniejsze komendy SSH – od podstawowych, jak ls czy cd, aż po bardziej zaawansowane, np. rsync czy tar. Każda komenda ma opis, przykład użycia oraz – tam gdzie warto – listę przydatnych opcji. Wszystko po to, byś mógł efektywnie zarządzać swoim serwerem, bez zbędnych komplikacji.

• Najważniejsze komendy SSH – z opisem i przykładami
  • ls – wyświetlanie zawartości katalogu
  • cd – zmiana katalogu
  • tar – archiwizacja plików
  • chmod – zmiana uprawnień
  • rsync – synchronizacja i kopiowanie plików
  • wp – WP-CLI, zarządzanie WordPressem z terminala
  • grep – wyszukiwanie tekstu w plikach
  • mkdir – tworzenie katalogu
  • rm – usuwanie plików i katalogów
  • cp – kopiowanie plików i katalogów
  • mv – przenoszenie lub zmiana nazwy
  • cat – wyświetlanie zawartości plików
  • nano – edytor tekstu w terminalu
  • chmod – zmiana uprawnień do plików i katalogów
  • df – sprawdzanie wolnego miejsca na dysku
  • du – analiza rozmiarów katalogów
  • uptime – czas działania systemu
  • tail – podgląd końca pliku
  • head – podgląd początku pliku
  • less – przeglądanie dużych plików
  • locate – szybkie wyszukiwanie plików
  • history – historia poleceń
  • alias – skróty poleceń
  • whoami – aktualny użytkownik
  • passwd – zmiana hasła
    

Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z SSH, warto najpierw zrozumieć, czym właściwie jest to narzędzie. SSH (Secure Shell) to bezpieczny protokół umożliwiający zdalne zarządzanie serwerem przez terminal. Zamiast klikać w interfejsie, możesz wydawać polecenia tekstowe – szybciej, precyzyjniej i bezpośrednio. Z artykułu „Jak zalogować się przez SSH?” dowiesz się, jak przygotować klucze SSH oraz jak zalogować się przy użyciu narzędzi takich jak PuTTY czy FileZilla (w trybie SFTP).

Masz hosting z DirectAdmin? Świetnie – tam terminal SSH jest dostępny od ręki i nie wymaga dodatkowej konfiguracji. Zajrzyj do tej instrukcji, aby dowiedzieć się, jak z niego korzystać. A jeśli napotkasz problem z zrywaniem połączenia, ten poradnik pomoże Ci szybko znaleźć rozwiązanie.

Najważniejsze komendy SSH

Gdy już masz dostęp do terminala – lokalnie lub przez przeglądarkę – możesz korzystać z komend opisanych poniżej. Działają one na większości serwerów z systemem Linux i są szczególnie przydatne w administracji stronami WordPress.

Poniżej znajdziesz praktyczną listę komend SSH, które warto znać. Przy każdej z nich dodaliśmy krótkie wyjaśnienie, przydatne warianty oraz konkretne przykłady użycia – tak, abyś mógł od razu przetestować je na własnym serwerze.

ls – wyświetlanie zawartości katalogu

Pokazuje pliki i foldery w bieżącym katalogu.

Przykład użycia:

ls -la

Wyświetla wszystkie pliki (w tym ukryte) z uprawnieniami, właścicielem i datą modyfikacji.

cd – zmiana katalogu

Pozwala przechodzić między katalogami.

Przykład użycia:

cd public_html

Przenosi użytkownika do katalogu głównego strony WordPress.

tar – archiwizacja plików

Służy do tworzenia, rozpakowywania lub przeglądania archiwów.

Przydatne opcje:

• -c – tworzenie nowego archiwum
• -x – rozpakowanie archiwum
• -t – lista zawartości archiwum
• -z – kompresja gzip
• -r – dodanie plików do archiwum
• -f – wskazanie pliku archiwum

Przykład użycia:

tar -czvf backup.tar.gz wp-content

Tworzy skompresowane archiwum katalogu wp-content w pliku backup.tar.gz.

chmod – zmiana uprawnień

Służy do nadawania lub odbierania uprawnień dostępu do plików i katalogów.

Przykład użycia:

chmod 755 wp-config.php

Ustawia plik wp-config.php jako odczytywalny i wykonywalny dla właściciela oraz tylko odczytywalny dla pozostałych.

rsync – synchronizacja i kopiowanie plików

Umożliwia szybkie i wydajne przenoszenie plików między lokalnym i zdalnym serwerem.

Przykład użycia:

rsync -avz /local/wordpress/ user@host:/var/www/html/

Przesyła zawartość folderu /local/wordpress/ na zdalny serwer do katalogu /var/www/html/, zachowując strukturę katalogów.

wp – WP-CLI, zarządzanie WordPressem z terminala

Wiersz poleceń do zarządzania WordPressem – instalacja, aktualizacja, tworzenie użytkowników i inne.

Przykład użycia:

wp plugin update --all

Aktualizuje wszystkie zainstalowane wtyczki WordPress.

Inne przydatne polecenia:

wp core update
wp theme list
wp user create janek janek@example.com --role=author

grep – wyszukiwanie tekstu w plikach

Przeszukuje pliki tekstowe pod kątem określonych fraz lub wyrażeń.

Przykład użycia:

grep "DB_NAME" wp-config.php

Wyszukuje w pliku wp-config.php linię zawierającą nazwę bazy danych.

mkdir – tworzenie katalogu

Tworzy nowy katalog (folder) w bieżącej lokalizacji.

Przykład użycia:

mkdir nowy_folder

Tworzy katalog o nazwie nowy_folder.

Opcje:

• -p – tworzy całą ścieżkę katalogów, jeśli nie istnieją

mkdir -p projekty/wordpress/mu-plugins

Tworzy pełną strukturę katalogów, jeśli jeszcze nie istnieje.

rm – usuwanie plików i katalogów

Usuwa pliki lub katalogi. Uwaga: nie ma kosza – operacja jest nieodwracalna!

Przykład użycia:

rm plik.txt

Usuwa plik plik.txt.

Opcje:

• -r – usuwa katalogi i ich zawartość rekurencyjnie
• -f – wymusza usunięcie bez pytania o potwierdzenie

rm -rf katalog_testowy

Usuwa cały katalog katalog_testowy wraz z jego zawartością bez pytania o potwierdzenie.

cp – kopiowanie plików i katalogów

Służy do kopiowania plików lub katalogów.

Przykład użycia:

cp plik.txt kopia_plik.txt

Kopiuje plik.txt do kopia_plik.txt.

Opcje:

• -r – kopiowanie rekurencyjne katalogów
• -u – kopiuje tylko jeśli źródło jest nowsze niż cel

cp -ru katalog1 katalog2/

Kopiuje katalog katalog1 do katalog2, ale tylko nowsze pliki.

mv – przenoszenie lub zmiana nazwy

Przenosi pliki lub zmienia ich nazwę.

Przykład użycia:

mv index.html public_html/

Przenosi plik index.html do katalogu public_html.

mv stara_nazwa.txt nowa_nazwa.txt

Zmienia nazwę pliku.

cat – wyświetlanie zawartości plików

Pokazuje treść pliku tekstowego w terminalu.

Przykład użycia:

cat wp-config.php

Wyświetla zawartość pliku konfiguracyjnego WordPressa.

nano – edytor tekstu w terminalu

Umożliwia edycję plików tekstowych w terminalu w trybie interaktywnym.

Przykład użycia:

nano .htaccess

Otwiera plik .htaccess w edytorze nano. Wyjście przez Ctrl + X.

chmod – zmiana uprawnień do plików i katalogów

Zmienia prawa dostępu do pliku lub katalogu.

Przykład użycia:

chmod 755 skrypt.sh

Ustawia uprawnienia do wykonania dla właściciela i odczytu dla pozostałych.

Opcje:

• +x – dodanie prawa do wykonania
• u/g/o – użytkownik, grupa, inni

chmod +x deploy.sh

Dodaje prawo wykonania do pliku dla właściciela.

df – sprawdzanie wolnego miejsca na dysku

Pokazuje informacje o przestrzeni dyskowej.

df -h

Wyświetla czytelny (human-readable) format zużycia dysku.

du – analiza rozmiarów katalogów

Pokazuje ile miejsca zajmuje katalog lub plik.

du -sh public_html

Podaje rozmiar katalogu public_html.

uptime – czas działania systemu

Pokazuje od jak dawna system jest uruchomiony.

uptime

Wyświetla czas działania, liczbę użytkowników i średnie obciążenie CPU.

tail – podgląd końca pliku

Pokazuje ostatnie linie pliku, często używane do logów.

tail -f /var/log/syslog

Podgląd w czasie rzeczywistym logu systemowego.

head – podgląd początku pliku

Wyświetla pierwsze linie pliku.

head -n 10 plik.txt

Pokazuje 10 pierwszych linii pliku.

less – przeglądanie dużych plików

Umożliwia przewijanie pliku do przodu i do tyłu.

less access.log

Interaktywne przeglądanie pliku logów.

locate – szybkie wyszukiwanie plików

Przeszukuje bazę danych plików.

locate wp-config.php

Znajduje wszystkie lokalizacje pliku wp-config.php.

history – historia poleceń

Pokazuje historię wpisywanych poleceń w terminalu.

history | grep rm

Przeszukuje historię w poszukiwaniu poleceń rm.

alias – skróty poleceń

Tworzy aliasy dla często używanych komend.

alias ll='ls -alF'

Tworzy skrót ll do listowania plików z dodatkowymi informacjami.

whoami – aktualny użytkownik

Wyświetla nazwę aktualnie zalogowanego użytkownika.

whoami

Przydatne w skryptach i debugowaniu uprawnień.

passwd – zmiana hasła

Pozwala na zmianę hasła bieżącego użytkownika.

passwd

Wyświetla monit do wpisania nowego hasła.